“THE TRUTH = MY TRUTH”

Iedereen kent de ooggetuige beelden van ‘slechte kwaliteit’ in uitzendingen van bijvoorbeeld CNN, BBC of in documentaires. Dit fenomeen komt steeds vaker voor doordat veel mensen in het bezit zijn van een mobiele telefoon met camera. Deze beelden worden daarnaast vaak op YouTube geplaatst waardoor ze voor iedereen met een internetverbinding toegankelijk zijn. Het gebruik van deze beelden, dat ergens tussen traditionele en nieuwe media in lijken te zweven, roept de vraag op: wat betekent dit voor de rol van een documentairemaker?

Op 15 november vond in de Engelenbak het IDFA Industry Panel ‘Found Footage in the YouTube Era’ plaats. Tijdens de paneldiscussie, georganiseerd door de Filmacademie, het Mediafonds en de NBF in het kader van het IDFA, werd er onder leiding van moderator Mieke Bernink gesproken over de rol van deze ooggetuige beelden en de rol van de maker.

Allereerst is John Appel aanwezig om naar aanleiding van zijn documentaire Wrong Time, Wrong Place (openingsfilm van IDFA 2012) zijn visie te geven op het gebruik van op internet gevonden beelden. Wrong Time, Wrong Place gaat over de gebeurtenissen van 22 juli 2011 toen Anders Breivik een bloedbad aanrichtte in een politiek jeugdkamp op het Noorse eilandje Utoya. Voor deze documentaire was John op zoek naar materiaal van de eerste momenten na de aanslag. Op YouTube vond hij een filmpje van iemand die toevallig het begin van de aanslag gefilmd heeft. John besefte dat dit materiaal een waardevolle toevoeging voor zijn film kon zijn. Hij is van mening dat deze beelden een gevoel van authenticiteit en betrokkenheid bij de kijker kunnen oproepen.

Mieke vraagt hem wat hij gedaan zou hebben als YouTube niet bestaan zou hebben. John antwoordt hierop dat hij dan gebruik gemaakt zou hebben van de traditionele nieuwsbronnen (BBC/CNN clips etc.). Hij vindt echter dat het materiaal dat hij nu gebruikt heeft een stuk oorspronkelijker is, aangezien de filmpjes van CNN al zo vaak vertoond zijn. Het blijft natuurlijk de vraag of bepaalde veelgebruikte YouTube filmpjes niet op een gegeven moment dezelfde status zullen krijgen. Al met al vindt John internetfilmpjes van ooggetuigen een belangrijke toevoeging voor documentairemakers. Als maker plaats je deze filmpjes in een context waardoor ze betekenis  krijgen binnen je documentaire.

Vervolgens is de Britse documentairemaker Sean McAllister aan het woord. Hij heeft veel films gemaakt voor de BBC en op het IDFA draait zijn documentaire The Reluctant Revolutionary, waarin Sean het begin van de Arabische lente in Jemen in 2011 meemaakt. Hij volgt met een handheld camera de jonge vader Kais die aanvankelijk sceptisch is over de revolutie. Voor de camera verandert hij langzaam maar met volle overtuiging in een voorstander van de revolutie. Mieke merkt op dat de beelden lijken op het materiaal dat op YouTube te vinden is. Sean geeft aan dat hij bewust voor deze subjectieve stijl heeft gekozen omdat hij hiermee dichtbij het personage en de situatie kon blijven. Mieke vraagt hem of hij YouTube materiaal gebruikt in zijn films. Sean geeft aan dat hij het vooral gebruikt om op de hoogte te blijven van de situatie in onrustige Arabische landen. Volgens hem bieden deze beelden een meer accuraat beeld dan wanneer je naar de reguliere nieuwsitems kijkt.

Daarna is Eyal Sivan (documentairemaker en gastlector bij master Film Studies aan de Filmacademie) aan het woord om de filosofische kant van het onderwerp te belichten. Hij begint zijn betoog door te zeggen dat hij YouTube letterlijk ziet als een ‘tube’. Daar gaan mooie dingen in en komen soms lelijke uit. Een platform als YouTube levert volgens hem een aantal vraagstukken op, zoals ‘Wie is de auteur, Wie is de distributeur?’. Maar toch zijn deze vragen voor hem niet het meest belangrijk. Meer urgent zijn: ‘Wie kijkt er naar en waar komen deze mensen vandaan? En zijn de beelden die echt lijken, wel altijd echt?’ Eyal roept het publiek op om kritisch te kijken naar de gebruikte termen en de beelden die op YouTube te vinden zijn. YouTube is naar zijn idee een heel lineair platform dat niet per definitie geschikt is om zelf verhalen op te creëren. Daarom heeft hij zelf een platform laten maken, genaamd ‘Montage Interdit’ (naar een idee van de Franse filsooof André Bazin). Op dit platform zijn alle filmpjes getagt en is het mogelijk om te kijken naar de context van het archief en beelden aan elkaar te koppelen waardoor nieuwe narratieven ontstaan.

Na deze drie presentaties schuiven Marije Meermin en Suzanne Raes aan om deel te nemen aan de paneldiscussie met Eyal en Sean. Suzanne heeft voor een film eens materiaal verkregen door iemand anders midden in de actie voor haar laten te filmen met een handcamera. Marije heeft voor eigen werk ook wel eens mensen gevraagd om voor haar te filmen, maar dat pakte niet helemaal goed uit. Toch denken Marije en Suzanne dat het mogelijk is om als verzamelaar van beelden een narratief te creëren. Marije, Suzanne en Sean zijn van mening dat de internetbeelden de kijker dichtbij de gebeurtenissen brengen, ook al is er sprake van subjectiviteit. Eyal ziet dit anders; hij ziet het als een poging om erbij te zijn, maar dit zal nooit bereikt worden omdat je altijd een subjectieve representatie vanuit het oogpunt van de maker van de beelden voorgeschoteld krijgt.

Sean denkt bij het maken van beelden aan zijn publiek en karakters en wil graag een verhaal vertellen dat met empathie ontvangen wordt. Suzanne ziet de filmpjes van ooggetuigen daarnaast als goed researchmateriaal, maar het is volgens haar niet altijd even gemakkelijk om het te gebruiken in een film. Eyal ziet geen onderscheid tussen de status van materiaal van BBC en YouTube, terwijl Sean YouTube een stuk interessanter vindt.

Over het vraagstuk van ‘de waarheid’ in films zijn eigenlijk alle makers het min of meer met elkaar eens. Als je een film maakt, en je gebruikt YouTube materiaal, dan kleur je dit materiaal altijd in. “The Truth” = “My Truth”.

Reageren

Let op: Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

 
Top Terug naar boven

Gereduceerd contributietarief NBF voor jongeren t/m 30 jaar

Jongeren tot en met 30 jaar lid kunnen lid worden van de NBF voor het gereduceerde tarief van €100,- per jaar (ipv €200,-). Grijp die kans, want je krijgt ook nog een mooie dvd-box van In Therapie, Penoza, Bert Haanstra of Nieuwe Buren als welkomstgeschenk als je je nu inschrijft!

▶ Lees verder

Uitnodiging voor leden: 27 mei ALV

De ALV vindt plaats op maandag 27 mei om 18:00, in de Werkkamer van de Westergasfabriek, Pazzanistraat ...

▶ Lees verder

 

Stemmen Gouden Kalveren

Kom je in aanmerking om te stemmen voor de Gouden Kalf Competitie 2020? Vergeet niet dat je je voor 31 mei aan moet ...

▶ Lees verder

 

Blijf op de hoogte

NBF op Twitter | Flickr | LinkedIn | Facebook